اسانسهای موجود در این فرآورده دارای اثرات ضد التهاب، خلط آور و ضد عفونی کننده می باشند. به نظر می رسد اثرات ضد میکروبی اکالیپتول روی باکتریهای گرم مثبت بیشتر بوده بخصوص باسیلوس ساب تیلیس و میکروکوکوس گلوتامیوس به آن حساستر می باشند. آزمایشات Invitro نشان داده است که کورستین و هایپروزید موجود در اکالیپتوس اثرات ضد ویروس آنفلوانزا تیپ A دارند.
● موارد منع مصرف:
این فرآورده در بیماران مبتلا به تب بالا، سرفه های مداوم و خون ریزی دستگاه تنفس ممنوعیت مصرف دارد.
● عوارض جانبی:
تیمول موجود در این فرآورده ممکن است باعث تحریک غشا مخاطی گردد.
● نکات قابل توصیه:
▪ این دارو باید به صورت بخور مصرف شود و از خوردن آن اکیداً خودداری گردد.
▪ در خلال بخور دادن چشمها باید بسته باشند.
▪ سرفه های مداوم ممکن است نشانگر یک بیماری جدی باشد در صورت تداوم نشانه های بیماری مصرف دارو را قطع و به پزشک مراجعه نمایند.
● مقدار مصرف:
روزانه چند بار، هر بار یک قاشق سوپخوری از محلول را در یک ظرف مناسب آب داغ (در حال جوشیدن نباشد) ریخته و به مدت ۵-۱۰ دقیقه، در حالی که چشمها بسته است، بخور داده شود.
● اشکال دارویی:
محلول در شیشه های ۶۰ میلی لیتری
● موارد مصرف:
این فرآورده برای برطرف نمودن نشانه های سرماخودرگی، سرف و احتقاق بینی بکار می رود.
● اجزاء فرآورده:
بخور اکالیپتوس از اجزاء زیر تشکیل شده است:
▪ اسانس اکالیپتوس %۰/۱ ▪ اسانس آویشن %۰/۱▪ اسانس رازیانه %۰/۱ اسانس نعناع %۰/۴ ▪ تنتور اکالیپتوس تا %۱۰۰ .
● مواد مؤثره:
روغن های فرار نظیر سینئول (اکالیپتول)، منتول، تیمول و فلاونویید کورستین.

هشدار وزارت بهداشت درباره بخور اکالیپتوس
مصرف مقادیر اندک آن بسیار کشنده است.

مدیرکل اطلاع رسانی معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت با اعلام این که با شروع فصل سرما مواردی از مسمومیت به علت استفاده از بخور اوکالیپتوس به جای شربت‌های دارویی خوراکی گزارش شده است، گفت: خوردن حجم اندکی از این بخور (در حد 5 میلی لیتر) با خطر مرگ همراه است.

دکتر علی صفا در گفت و گو با ایسنا ‌با اشاره به شباهت ظاهری بسته بندی بخور اوکالیپتوس با شربت‌هایی در حجم 60 سی سی و اکثرا با کاربرد رفع احتقان و ضد سرفه اظهار کرد: اگرچه توضیحات و هشدارهای لازم به میزان کافی بر روی بسته بندی‌های آنان درج شده است اما شاید برخی افراد کم سواد و یا کم توجه، فقط به شباهت ظاهری بسته‌بندی‌ها اکتفا کنند.

وی، با بیان این که مرکز ثبت عوارض جانبی و ناخواسته داروی وزارت بهداشت مواردی از مسمومیت‌های ناشی از مصرف بخور اوکالیپتوس به جای شربت‌های خوراکی گزارش کرده است، گفت: مصرف مقادیر اندک آن بسیار کشنده است.
به نظر می‌رسد با توجه به مخاطرات جدی مصرف خوراکی این فرآورده ضرورت دارد، نهادهای مسئول با اتخاذ تدابیر مناسب و دستورالعمل‌هایی نسبت به تمایز بسته بندی‌ محصولات دارویی خوراکی از غیر خوراکی - حداقل برای رفع اشتباه برای کودکان و افراد کم سواد یا کم توجه - اقدام کنند.

- محدوده‌‌ی میزان سمی محلول اکالیپتوس در مسمومیت خوراکی از مقادیرml 4 تا ml 480 و در برخی منابع دوز کشنده در بزرگسالان بینml/kg 05/0 تا 5/0 ذکر شده است و این به آن معنا می‌باشد که خطر بروز مسمومیت و حتی مرگ با مقادیر کم خوراکی هم وجود دارد. گر چه ممکن است برخی از کودکان پس از خوردن محلول اکالیپتوس بدون علامت باشند ولی گزارش شده است که مصرف خوراکی کمتر از یک قاشق چایخوری هم ممکن است سبب بروز علائم مسمومیت حاد در بیمار مسموم شود.

2- استفراغ، آسپیراسیون و کاهش هوشیاری، از عمده‌ترین خطراتی هستند که پیش روی فرد مسموم می‌باشند.

3- بیمار مسموم ممکن است طیف وسیعی از عوارض و علائم بالینی را نشان دهد که از آن جمله به موارد زیر می‌توان اشاره نمود: علائم CNS شامل کاهش سطح هوشیاری، تشنج و خواب آلودگی (در برخی موارد ممکن است کوما پس از 10 دقیقه بروز نماید). نکته‌ی بسیار مهم، اثر تضعیف کنند‌ه‌ی این ماده روی CNS است. این اثر در مواردی با شروع سریع، در طی 30 دقیقه‌ی نخست و در مواردی به صورت تأخیری، در طی 4 ساعت اول بعد از مصرف خوراکی اتفاقی می‌افتد و ممکن‌است موجب تنگی نفس، آپنه و کوما در بیمار گردد. اثر تضعیف کننده‌ی اکالیپتوس روی CNS ممکن است تا 3 روز بعد ازخوردن این ماده ادامه داشته باشد.

4- علائم مسمومیت گوارشی که معمولاً جزو اولین علائم هستند، شامل درد ناحیه‌ی‌ اپی گاستر، اسهال و استفراغ می‌باشد. از آنجا که ممکن است بیمار در شرایط کاهش سطح هوشیاری یا خواب آلودگی دچار استفراغ شود، این حالت به دلیل احتمال بروز آسپیراسیون، بسیار خطرناک است. محلول اکالیپتوس دارای جذب بالایی از دستگاه گوارش می‌باشد و مصرف همزمان شیر و یا غذا با این ماده، سبب افزایش جذب آن خواهد شد. لذا نباید به بیمار شیر خورانده شود.

5- علائم تنفسی شامل تنگی نفس، وقفه‌ی تنفسی، سیانوز، برونکواسپاسم، ادم ریوی، تاکی‌پنه و تنفس نامنظم و سطحی می‌باشد. بیماران هوشیار معمولاً از احساس خفگی شکایت دارند.

6- از دیگر علائم می‌توان به ضعف عضلات و آتاکسی، میوز یا میدریاز، تاکیکاردی، کاهش فشار خون، عدم تعادل ،کوما و حتی مرگ اشاره کرد.

7- اقدامات درمانی لازم در مسمومیت با اکالیپتوس، به صورت علامتی- حمایتی می‌باشد و آنتی‌ دوت اختصاصی جهت درمان این نوع مسمومیت وجود ندارد. بیمار باید از نظر وضعیت ریوی، مغز و اعصاب و عروق قلبی تحت نظر باشد. به طور کلی اقدامات اصلی شامل این موارد می‌باشد: انتقال سریع بیمار به یک مرکز درمان مسمومیتها (صرف نظر از داشتن یا نداشتن علائم بالینی و مقدار مصرف)، انجام اقدامات اولیه و نگهدارنده، درمان عوارض و علائم به وجود آمده برحسب موارد بروز هر کدام از آنها.

یاد آوری مهم:

عدم انجام هرگونه اقدامی جهت تحریک به استفراغ.

8- به دلیل وجود خطر آسپیراسیون، چنانچه حذف سم از بدن بیمار، بدون حفاظت مجاری تنفسی صورت گیرد، خود ممکن است خطرساز باشد. بهترین روش در مسمومیت‌های همراه با علائم ناچیز یا متوسط، تحت نظر قراردادن بیمار می‌باشد (بهتر است بیماران بدون علامت، تا 6 ساعت تحت نظر باشند). در ابتدا عملکرد ریوی فرد مسموم باید ضمن انجام رادیوگرافی ریه بررسی شود و در صورت عدم وجود مشکل ریوی، 6 ساعت پس از خوردن محلول اکالیپتوس، رادیوگرافی ریه تکرار گردد.

9- لاواژ گوارشی با احتیاط و با تجویز زغال فعال (در صورت مصرف مقادیر بالا از محلول اکالیپتوس) تنها باید در شرایط بیهوشی عمومی و با انتوباسیون داخل تراشه صورت گیرد. گر چه هنوز اثر بخشی زغال فعال در کاهش جذب سم از بدن بیمار مسموم در حال بررسی است.

10- معمولاً بهبودی به سرعت و در طی 24 ساعت صورت می‌گیرد، که بهتر است بیمار در طی این مدت تحت نظر باشد. این مطلب به خصوص در مواردی که میزان ماده‌ی خورده شده زیاد است و یا اینکه بیمار از نظر سن (کودکان و افراد مسن) و یا ابتلا به یک بیماری زمینه‌یی، بیشتر در معرض خطر می‌باشد، از اهمیت ویژه‌یی برخوردار است.

   منبع..وزارت بهداشت

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٢:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/٢٤
تگ ها : بخور اکالیپتوسخطرررررررررررررررررررررررررررررررر