اسید فولیک :
اسید فولیک که به نام‌های فولات یا ویتامین B9 نیز خوانده می‌شود، برای بسیاری از اعمال بدن از جمله سلامتی سیستم عصبی، خون و سلولها حیاتی است. این ویتامین یک منبع انرژی غذایی است که موجب ساخته شدن موادی در بدن می‌شود. فولات پس از خوردن ، از قسمت ابتدای روده جذب می شود و توسط جریان خون به کبد رفته ، در آنجا ذخیره می گردد . میزان اسید فولیک موجود در کبد تأمین کننده نیاز ۴ تا ۵ ماه بدن است .
این ماده تقریباً با بیست آنزیم مختلف همکاری می‌کندتا DNA - یعنی ماده‌ای که حاوی رمز ژنتیکی بدن می‌باشد- ، ساخته شود از طرفی وجود آن برای عملکرد طبیعی عصب نیز ضروری است.

اسید فولیک  در بدن :
عملکرد اسید فولیک شرکت در تولید پروتئین و ساخته شدن اسیدهای نوکلئیک در بدن است - اسیدهای نوکلئیک در هسته سلول قرار دارند و انتقال دهنده صفات ارثی می باشند- . اسید فولیک با قابلیت جابجایی واحدهای تک کربنه در همانند سازی ژنها نقش دارد . در بخشهایی از بدن که تکثیر سلولی سریع دارند مانند گلبولهای قرمز و سفید ، سلولهای دیواره دستگاه گوارش و ادراری ، اسید فولیک بیشتر مورد نیاز است .

فعالیت کو آنزیمی  B9:
عمل اسید فولیک را میتوان شبیه عمل کو آنزیمA دانست، با این تفاوت که اسید فولیک انتقال ریشه یک کربن دار یا ریشه فرمیل و فعال نمودن آن را بر عهده دارد،در صورتیکه کوآنزیمA ریشه دو کربن دار (استات فعال)را انتقال میدهد.
عملکرد بهتر بدن با مصرف B- کمپلکس :
از آنجا که ویتامین‌های B برای حفظ سلامتی فیزیکی و روانی و سلامت پوست، چشم‌ها، اعصاب و بافت‌ها- یعنی بخش‌هایی از بدن که توسط سیگار تخریب می‌شوند- ضروری می‌باشند، لذا بسیاری از متخصصان مصرف ویتامین‌های B-کمپلیکس را نیز توصیه می‌کنند. به گفتة پژوهشگران- آنچه اهمیت ویژه‌ای دارد اسید فولیک است؛ یعنی مادة مغذی ای که اغلب سیگاریها دچار کمبود آن هستند و ریه‌های شما به آن احتیاج دارد. بررسیها نشان می‌دهد که افزایش مصرف اسید فولیک می‌تواند علاوه بر کاهش تعداد سلولهای غیر طبیعی یا پیش سرطانی در سیگاریها ، علائم برونشیت را نیز تسکین دهد.
اسید فولیک در ساخته شدن گلبولهای قرمز و سفید مؤثر است ، از اینرو دریافت میزان کافی آن در درمان کم خونی و افزایش ایمنی بدن بسیار مؤثر است .

فواید اسید فولیک در بدن :
محافظت از بدن در برابر سرطان:
اسید فولیک ممکن است به محافظت از بدن در برابر سرطان‌های ریه ، رودة بزرگ و گردن رحم نیز کمک می‌کند.
تنظیم عملکرد مغز: اسید فولیک برای عملکرد مغز مهم است. این ویتامین خلق ، خواب و اشتها را تنظیم می‌کند.این ویتامین در کنار دیگر ویتامین‌های گروهB ؛ نظیر تیامین، ریبوفلاوین، B6  و همچنین به همراه ویتامین C و سلنیوم برای مقابله با افسردگی به کار می‌رود.- فولات شکل طبیعی اسید فولیک است و افرادی که میزان فولات کمی دارند نسبت به افرادی که میزان فولات طبیعی دارند بیشتر دچار افسردگی می شوند-
محافظت از جنین در برابر نقایص مادرزادی: اسید فولیک همچنین جنین را از نقایص مادرزادی تهدید کنندة زندگی که در مغز و نخاع روی می‌دهد محافظت می‌کند.لولة عصبی در جنین بعدها به دستگاه عصبی مرکزی یعنی مغز و نخاع تبدیل می‌شود اگر لولة عصبی در بالا بسته شود، نوزادی متولد می‌شود که دارای مغز کوچکی است و یا اصلاً مغز ندارد.- (این نوزاد معمولاً ظرف چند ساعت یا چند روز اول پس از تولد خواهد مرد. وقتی قسمت پائینی لولة عصبی بسته نشود، نوزاد متولد شده مبتلا به اسپینا بیفیدا خواهد بود، یعنی مهره‌ها در پائین کمر در خط وسط جوش نخورده‌اند . در موارد شدید اسپینابیفیدا منجر به فلج اندام‌های تحتانی می‌شود)- این نقایص مادرزادی در مراحل بسیار ابتدایی حاملگی و اغلب پیش از آنکه خانمی بداند باردار است، روی می‌دهند.
آنتی اکسیدان: هرچند آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند بتاکاروتن ، ویتامین C و ویتامینE  به وضوح نقش‌های اساسی و مهمی را در محافظت از گردن رحم دربرابر دیس پلازی بازی می‌کنند، ولی ممکن است نقش فولات واقعاً مهمتر باشد.
ساخت و ترمیم اسیدهای هسته‌ای: مواد مغذی کمیابی مانند فولات در ساختن اسیدهای هسته‌ای و ترمیم آنها نقش دارند و کمبود فولات یکی از علل شکستن کروموزوم‌هاست. همچنین ممکن است سلولهای گردن رحم که به دلیل کمبود فولات دچار آسیب DNA شده اند، توسط دود سیگار یا بعضی از عوامل عفونت آسیب بیشتری ببینند، به طوریکه دیس پلاستیک شوند و قادر به ترمیم خود نباشند.
جلوگیری از سکته قلبی : هرچند آنتی‌اکسیدان‌ها عمده ترین مواد مغذی ای هستند که در دفاع بدن علیه تصلب شرایین دخالت می‌کنند، ولی فولات نیز ممکن است نقش مهمی را ایفا کند. افرادی که مقدار هوموسیستئین خونشان بالاست، از نظر آسیب سلولهای پوشانندة جدار داخلی عروق خونی در معرض خطر بیشتری قرار دارند. به دنبال آسیب دیدن این سلولها، رسوب کلسترول به سرعت تجمع می‌یابد. با افزایش سطح خونی هوموسیتشین ، خطر ایجاد لخته بیشتر می‌شود. سه عضو خانوادة ویتامین‌های B – یعنی فولات ، ویتامین B6 و ویتامین B12 – می‌توانند هوموسیستئین را بشکنند و از جریان خون پاک کنند و کمبود هریک از این مواد مغذی می‌تواند موجب افزایش سطح خونی هوموسیستئین شود.
قدرت ضد سرطانی اسید فولیک : کمبود فولات می‌تواند به مادة ژنتیکی سلول آسیب برساند، که منجر به سرطان می‌شود و همچنین سلول را در برابر مواد شیمیایی سرطانزا آسیب پذیرتر می‌کند.
اسید فولیک همچنین برای موارد زیر مفید است: کمک به درمان سردرد، بهبود روماتیسم مفصلی، کمک به درمان ناباروری ، کمک به درمان آکنه و مفید برای افراد مبتلا به ایدز.

منابع غذایی :
کبد، عدس، سبوس برنج، مخمر آبجو، آرد سویا، لوبیای چشم‌بلبلی، بادام زمینی، اسفناج، گل کلم، مارچوبه، بامیه و کلم بروکسلی(کلم فندقی)

کمبود اسید فولیک :
کمبود اسید فولیک، یکی از عوامل ایجاد کننده نوع خاصی از کم خونی است که کم خونی ماکروستیک نام دارد به عبارت دیگر کمبود اسید فولیک موجب کاهش تولید گلبولهای قرمز شده و گلبولهای تولید شده بزرگتر و کم رنگ تر از حد طبیعی می شوند به عبارت دیگر سلولهای خونی هرگز به بلوغ نمی‌رسند، در عوض این سلولها بزرگ و تخم مرغی شکل می‌شوند و وظایف خود را درست انجام نمی‌دهند.- نان سوخاری و چای، توصیف نسبتاً دقیقی از رژیم غذایی افرادی است که به کم خونی ناشی از کمبود فولات مبتلا هستند.
عوارض کمبود طولانی مدت آن در یک فرد بالغ ؛ کم خونی ، متورم و قرمز شدن زبان، اختلالات گوارشی مانند اسهال و اختلالات روحی چون افسردگی است و تأثیر کمبود آن در کودکان نیز کاهش رشد در آنهاست.
برخلاف ویتامین B12 ، فولات به مقدار زیادی در کبد ذخیره نمی‌شود.ذخیرة کبدی ظرف ۲تا ۴ ماه به مصرف می‌رسد، بنابراین علائم کم‌خونی مربوط به فولات بسیار سریع‌تر از علائم کمبود ویتامین B12 خود را نشان می‌دهد.تشخیص درست این موضوع مهم است، زیرا تجویز مکمل اسید فولیک وقتی واقعاً ویتامین B12 مورد نیاز است می‌تواند علائم کم‌خونی را مخفی کند و منجر به آسیب عصبی ناشی از کمبود ویتامین B12 شود.

مکمل‌های ویتامین  B9:
مکمل‌های ویتامین B9 به صورت اسید فولیک و اسید فولینیک قابل دسترسی هستند. در حالیکه فولات پایدار تر است اما اسید فولینیک مفیدترین شکل ذخیرة غذایی در بدن است.
نحوه مصرف :
اسید فولیک به صورت قرص و در صورت صلاحدید پزشک به صورت تزریقی قابل استفاده است. میزان مجاز توصیه شده (RDA) برای اسید فولیک بستگی به سن و جنس دارد.

میزان مجاز توصیه شده در رژیم غذایی:
                                      شیرخواران زیر ۶ ماه : ۲۵ میکروگرم 
                                      ۶ تا ۱۲ ماه: ۳۵ میکروگرم
                                      ۱تا ۳ سال :۵۰ میکروگرم 
                                      ۴ تا ۶ سال:۷۵ میکروگرم 
                                      ۱۱ تا ۱۴ سال : ۱۵۰ میکروگرم 
                                      ۱۵ سال و بالاتر: ۴۰۰ میکروگرم
                                      خانم‌های باردار: ۴۰۰ میکروگرم
                                      خانم های شیرده: ۲۸۰ میکروگرم

تداخل ‌های احتمالی :
- باعث کاهش جذب روی می‌‌شود.
- کاهش جذب و عملکرد در صورت همراهی با استروژن ، الکل ، داروهای مختلف شیمی درمانی و  داروهای ضد تشنج
 - اگر آسپرین ، ایبوپروفن یا استامینوفن برای مدت طولانی استفاده می‌کنید به اسید فولیک بیشتری نیاز داریدمصرف بی‌مورد آنتی بیوتیک‌ها عامل اصلی بروز برونشیت حاد است

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ۱٠:٤٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۸/۱٢